سؤال اول: حکم نماز مسافر در کربلا چگونه است؟
جواب: مسافر می تواند در مسجد الحرام و مسجد پیغمبر صلی الله علیه و آله و مسجد كوفه نمازش را تمام بخواند، و نیز مسافر می تواند در حرم و رواق حضرت سید الشهداء علیه السلام بلكه در مسجد متصل به حرم نماز را تمام بخواند
مسأله: كسی كه می داند مسافر است و باید نماز را شكسته بخواند، اگر در غیر چهار مكانی كه در مسأله پیش گفته شد عمداً تمام بخواند، نمازش باطل است و نیز اگر فراموش كند كه نماز مسافر شكسته است و تمام بخواند باید نماز را دوباره بخواند و اگر بعد از وقت یادش بیاید، بنابر احتیاط واجب، باید قضا نماید
سؤال دوم: با توجه به این که مسافر مى تواند در چهار مکان مقدس مکه، مدینه، مسجد کوفه و حرم امام حسین علیه السلام نماز را تمام بخواند آیا شامل روزه هم مى شود؟
جواب: همه مراجع: شامل روزه نمى شود و نمى توان روزه گرفت مگر این که قصد اقامت ده روز کند.
سؤال سوم: حکم نذر روزه در سفر چیست؟
جواب: اگر نذر كند روزه بگیرد و روز آن را معیّن نكند، نمی تواند آن را در سفر بجا آورد ولی چنانچه نذر كند كه روز معیّنی كه روز معیّنی را در سفر روزه بگیرد باید آن را درسفر بجا آورد، و نیز اگر نذر كند روز معیّنی را چه مسافر باشد یا نباشد، روزه بگیرد باید آن روز را اگر چه مسافر باشد روزه بگیرد
سؤال چهارم: آیا وضو گرفتن با آبی که به وسیله آب سردکن برای نوشیدن اختصاص داده شده است، جایز است؟
جواب: اگر مختص نوشیدن باشد و کار دیگر با آن را اجازه نداده باشند، وضو گرفتن با آن جایز نیست. اما اگر اجازه داده باشند جایز است
سؤال پنجم: اگر برای رفتن به حرم مطهر و زیارت، وضو گرفته باشیم، آیا می توانیم با همان وضو نماز بخوانیم یا مجدداً باید وضو بگیریم؟
جواب: تا زمانی که وضو باطل نشده است، نماز خواندن و انجام دادن سایر کارهایی که نیاز به طهارت دارد، با همان وضو منعی ندارد
سؤال ششم: اگر عده ای مسافران که در صف نماز جماعت ایستاده اند، سر دو رکعت سلام بدهند و اتصاف صفوف جماعت قطع شود، وظیفه ما در نماز جماعت چیست؟
جواب: اگر اتصال قطع شود، به این معنی که از هیچ سمت، نه از صف جلو و نه از سمت راست یا چپ، اتصال نداشته باشید، نماز شما فرادا می شود و بعد از آن را باید خودتان به نیت فرادا ادامه دهید
سؤال هفتم: در رساله های توضیح المسائل آمده است، اقتدای مسافر به حاضر و برعکس، مکروه است بر فرض که ما در شهری مسافر باشیم، بهتر است نماز را فرادا بخوانیم یا در نماز جماعت شرکت کنیم؟
جواب: مسافری که نماز را شکسته می خواند، اگر به امام جماعتی که نماز را تمام می خواند اقتدا کند، ثوابش از نماز جماعتی که هر دو (امام و مأموم) نمازشان تمام یا هر دو شکسته باشد، کمتر است و کراهت در اینجا به همین معنی است ولی باز در این فرض هم ثواب نماز جماعت از نماز فرادا بیشتر است پس، بهتر است در نماز جماعت شرکت کنید
سؤال هشتم: حکم ورود جنب و حائض به حرم امامان چیست؟
جواب: اگر شخصی جنب یا حائض است نباید وارد حرم امامان شود و اگر در مسجدی یا حرم امامان به خواب رفته، دچار عذر شرعی شود، باید فوراً آن جا را ترک کند
سؤال نهم: تشرف بانوان به مشاهد مشرفه در زمان عادت ماهانه چه حکمی دارد؟
جواب: بنابر احتیاط واجب توقف حائض در حرم حضرات معصومین صلوات الله علیهم یعنی زیر گنبد و رواقی که ضریح مطهر در آن واقع شده است، جایز نیست؛ ولی توقف در رواق ها و قسمت های متّصل به حرم اگر مسجد نباشد، اشکال ندارد
سؤال دهم: بوسیدن درگاه حرم و آستان مقدس چه حکمی دارد؟
جواب: بوسیدن در و درگاه حرم اشکال ندارد
سؤال یازدهم: آیا رفتن خانم ها برای اربعین مشکل دارد؟
جواب: چنانچه از نظر رفت و آمد و رعایت مسایل حجاب و برخورد با نامحرم و مشکلی نباشد ظاهرا مانعی نداشته باشد سعی شود با فرد محرم همراه باشد تا مشکلی بوجود نیاید. به محل های پر جمعیت که درمعرض برخورد است نرود
سؤال دوازدهم: برخی می گویند زیارت سید الشهدا لزومی ندارد و به جای هزینه هایی که برای زیارت سید الشهدا می کنید به فقرا و ایتام کمک کنید. نظر اسلام در این رابطه چیست؟
جواب: آنها که می گویند زیارت سید الشهدا لزومی ندارد از روی بی اطلاعی و جهلشان این را می گویند. در فضل و ضرورت زیارت سید الشهدا به قدری روایات تکان دهنده ای داریم که از برخی از آنها حتی بوی وجوب زیارت سید الشهدا به استشمام می رسد. در کامل الزیارات روایتی داریم که کسی که امام صادق صلوات الله علیه فرمود: مَنْ لَمْ يَأْتِ قَبْرَ الْحُسَيْنِ وَ هُوَ يَزْعُمُ أَنَّهُ لَنَا شِيعَةٌ حَتَّى يَمُوتَ فَلَيْسَ هُوَ لَنَا بِشِيعَةٍ وَ إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَهُوَ مِنْ ضِيفَانِ أَهْلِ الْجَنَّةِ . یعنی هر کس زیارت قبر سید الشهدا را ترک کند و گمان کند که شیعه ماست و با این گمان بمیرد او شیعه ما نیست و اگر هم اهل بهشت باشد از میهمانان بهشت است
همچنین هر عملی در جای خود صحیح و نیکوست. نماز، روزه، زیارت، کمک به فقرا، رسیدگی به ایتام، رفع حاجت مومنین، قرض الحسنه و سایر حسنات، مانع از یکدیگر نیستند و یک فرد نیکوکار همه اینها را در جای خود خواهد داشت. هر یک از حسنات و خیرات در جای خود فوائدی دارند که در دیگر خیرات و حسنات نیست و این بر هیچ خردمندی پوشیده نیست. هیچگاه کمک به فقرا، جای محبت به ایتام را نخواهد گرفت. پس همانطور که غلط است که ما مثلاً بگوییم با وجود کمک به فقرا، ایتام را رها کنیم، همانطور هم غلط است که بگوییم با وجود کمک به فقرا، زیارت را رها کنیم. و کسی که این حرف را می زند یا ناآگاه و جاهل است یا مغرض بوده و سوء نیت دارد
سؤال سیزدهم: آیا صرف حضور در حرم ائمه اطهار صلوات الله علیهم زیارت محسوب می گردد؟
جواب: برای پاسخ به این سؤال باید قبل از هر چیز بدانید که زیارت دو گونه است زیارت قریب (از نزدیک) و زیارت بعید (از دور). زیارت قریب در حرم انجام می شود و زیارت بعید از بیرون حرم انجام میشود و فرقی ندارد در کدام شهر و دیار باشید. نکته دوم آنکه زیارت با ملاقات فرق دارد. اصل زیارت رابطه قلبی با مَزور (زیارت شونده) است و در آن مکالمه و گفتگو بین زائر و مزور هم هست. لذا تحقق زیارت به سلام دادن و رابطه قلبی است که بین زائر و مزور برقرار می گردد. دلیل اینکه سلام هم باید باشد این است که فقهای عظام فرموده اند که کسی که زیارت بر او به دلیل مثلاً نذر واجب می شود صرف حضور در حرم آن امام مطهر کافی نیست و نذرش ادا نشده و حداقل شرعی این است که به آن امام سلام هم بدهد و بهتر است که زیارتنامه مأثور را هم قرائت کند. بر همین اساس شما در هر کجا که باشید اگر سلام و رابطه قلبی داشته باشید زیارت محقق شده و لازم نیست که حتماً به ضریح چسبیده باشید یا دستتان به ضریح بخورد و اگر این رابطه قلبی و سلام از طرف شما داده نشود زائر محسوب نمی گردید اگر چه به ضریح ائمه اطهار هم چسبیده باشید. البته رابطه قلبی از کمترین توجه به امام مزور شروع می شود تا توجه تام و رؤیت قلبی مزور. لذا کسی که همین توجه را پیدا می کند که زیارت داشته باشد همین رابطه قلبی را محقق کرده و باید سعی کند تا ان شاء الله مراتب بالاتر را نیز به دست آورد
سؤال چهاردهم: آیا زیارت اهلبیت واجب است یا مستحب؟
جواب: طبق روایات معتبر، زیارت ائمه اطهار در صورت توان، واجب است. در روایات ما تعبیر فرض و واجب استفاده شده و عهدی بر گردن شیعیان می باشد. البته اگر کسی توانست زیارت قریب داشته باشد و اگر نتوانست زیارت بعید کافی است. عده ای گمان کرده اند که حالا که در روایات در کیفیت زیارت، وجوبی در کار نیست پس زیارت مستحب است در حالی که از آنجا که اصل زیارت واجب است ولی در کیفیت زیارت سهل گرفته شده به طوری که زیارت از بعید و اکتفا به یک سلام از بعید را هم جزو زیارت دانسته اند؛ و اما زیارت امامزادگان و اصحاب صالح مستحب می باشد
سؤال پانزدهم: آیا زیارت حرام هم داریم؟
جواب: زیارت انواعی دارد که عبارتند از
واجب: مانند یکبار در طول عمر زیارت بیت الله الحرام برای کسی که استطاعت پیدا کرده و مانند زیارت اهلبیت عصمت حداقل یکبار برای کسی که برایش مقدور است، و مانند زیارتی که به واسطه نذر یا عهد یا قسم واجب شده باشد
مستحب: مانند حج مستحبی و زیارت مستحبی ائمه و اصحاب صالحشان و زیارت مومنین و صلحا و…
حرام: مانند زیارت غیر واجبی که موجب ضایع شدن حقوق دیگران خصوصاً پدر و مادر و ولیّ نعمت گردد. و مثل زیارت غیر واجبی که کمک به ظالم محسوب گردد. و مثل زیارت غیر واجبی که به خاطر آن، امر واجبی ترک گردد
مکروه: مانند زیارت طولانی مدتی که سبب خستگی دیگران می شود و مانند زیارت غیر واجبی که دیگران را به زحمت می اندازد
سؤال شانزدهم: چرا شیعیان دستشان را به ضریح می زنند آیا این زیارت است؟
جواب: دست کشیدن شیعیان به زیارت از باب تبرک است نه زیارت. چون زیارت به سلام دادن و رابطه قلبی است. و اگر ازدحام جمعیت طوری بود که نمی شد دستها به ضریح برسد هیچ خللی در زیارت ایجاد نمی کند و شما می توانید دستهای خود را با در و دیوار حرم مطهر که نور امام به آنها تابیده متبرک کنید
سؤال هفدهم: آیا میان زیارت مزار سید الشهدا و سایر ائمه اطهار تفاوتی وجود دارد؟
جواب: کلیات احکام و آداب زیارت مزار همه معصومین صلوات الله علیهم یکسان است و هیچ تفاوتی از این جهت بین آنها وجود ندارد و فقط استثناءاً در زیارت سید الشهدا به دلیل اهمیت شهادت ایشان که مصیبت عُظما در اسلام است در چند چیز استثنا شده است مثلاً در زیارت مزار همه معصومین اموری از قبیل غسل، لباس مرتب و تمیز و عطر و حالت نشاط وارد شده اما در زیارت سید الشهدا فرموده اند بدون غسل و با همان لباس غبارآلود و سر و روی پریشان و با حالت حزن و اندوه وارد حرم شریف شوید و بیش از دو یا سه روز در کربلا نمانده و آنجا را موطن خود قرار ندهید و در مدتی که در کربلا هستید از غذاهای رنگارنگ و نوشیدنی های گوارا و متنوع استفاده نکنید و به آب و غذای اندک و ساده اکتفا کنید
سؤال هجدهم: من به علت ضعف جسمی توانایی شرکت در پیاده روی اربعین را ندارم ولی علاقه زیادی دارم که در این پیاده روی شرکت کنم. با این توضیح وظیفه من چیست؟
جواب: پیاده روی اربعین واجب نیست اما حفظ سلامتی واجب است لذا اگر با پیاده روی ضرر جدی به شما وارد می شود این پیاده روی برای شما جایز نیست و اگر ضرر و آسیب جدی وارد نمی کند جایز است. در هر حال شما می توانیدمقدار کمی پیاده روی کنید و بقیه راه را با وسایل نقلیه طی کنید. آنچه مهم است زیارت با معرفت و با کیفیت است لذا شما سعی کنید معرفت خود را بالا ببرید و زیارت با کیفیتی داشته باشید. همچنین خدمت به زوّار و حفظ برادری و برابری از بهترین کارهاست که موجب خشنودی ائمه اطهار و قبولی زیارت می گردد لذا با رعایت اینگونه امور، جبران کاستی ها را بنمایید
سؤال نوزدهم: من برخی از واجبات را انجام نمی دهم و گناهانی را هم در پنهان مرتکب می شوم ولی خیلی علاقه دارم به زیارت بروم آیا می توانم زیارت بروم؟
جواب: ترک یک واجب یا انجام برخی گناهان نمی تواند دلیل بر ترک واجبی دیگر و انجام گناهان دیگری گردد. مثلاً شما نمی توانید بگویید حالا که من روزه نمی گیرم پس نماز هم نخوانم یا حالا که من غیبت می کنم پس تهمت هم بزنم و اینها از وسوسه شیطان است. اما یک مسلمان وظیفه دارد تلاش خود را بنماید تا همه واجبات را انجام دهد و هیچ کدام را فرو نگذارد و همه گناهان را هم ترک کند و اگر واجبی را ترک کرد یا گناهی را مرتکب شد فوراً توبه نماید و در هر حال از رحمت الهی ناامید نشود و از عقوبت الهی هم غافل نگردد. شما باید سعی کنید گناهان را ترک کنید و واجباتتان را هم به جا آورید و زیارت هم بروید و بدانید که کسب رضایت امام، مقدم بر زیارت امام است و شما باید با انجام واجبات و ترک محرمات، رضایت امام را کسب نمایید
سؤال بیستم: کسی که گناه می کند آیا زیارتش صحیح است؟
جواب: صحت با مقبولیت فرق دارد چه بسا عملی صحیح باشد ولی مقبول نباشد. عملی که صحیح باشد عقوبت ندارد و عملی که مقبول باشد علاوه بر نداشتن عقوبت، باعث ارتقاء و رشد هم میشود. رعایت احکام سبب صحت عمل است و رعایت آداب سبب قبولی عمل می گردد. مثلاً کسی که احکام نماز را رعایت می کند نمازش صحیح است و این فرد عقاب نمی گردد اما معلوم نیست که رشد و بالندگی و ارتقاء هم داشته باشد. اما کسی که آداب نماز را هم رعایت می کند نمازش علاوه بر صحیح بودن، قبول هم می گردد و او را بالاتر برده و ارتقاء می دهد
با این توضیحات باید گفت که ارتکاب گناهان باعث جلوگیری از صحت عبادات نمی شود ولی باعث جلوگیری از قبولی آنها می گردد. به عبارتی ترک گناهان جزو احکام عبادات نیست ولی جزو آداب عبادات هست و کسی که گناه می کند در واقع یکی از آداب عبادت را رعایت نکرده لذا عبادتش مقبول نیست. در زیارت هم که یکی از عبادات است کسی که گناه می کند شاید زیارتش صحیح باشد اما مقبول نیست این را هم باید بدانیم که رضایت امام، مقدم بر زیارت امام است و کسی که گناه می کند یا واجبات را ترک می کند امام از او ناراضی است
سؤال بیست و یکم: روز اربعین حسینی به علت ازدحام جمعیت طوری است که گاهی حتی نزدیک حرم هم نمی توان شد آیا می توانیم چند روز قبل یا چند روز بعد از روز اربعین سید الشهدا را زیارت کنیم؟
جواب: برای پاسخ به این سؤال دانستن این نکته ضروری است که زیارت سید الشهدا با زیارت روز اربعین فرق دارد. زیارت سید الشهدا را در هر موقعی از سال و در هر جا می توانید داشته باشید. اما زیارت اربعین را با اینکه در هر کجا که باشید می توانید انجام دهید اما فقط در روز اربعین باید انجام دهید تا زیارت اربعین محسوب گردد. با تمام اینها فقهای عظام فرموده اند چندین روز قبل و بعد از اربعین بلکه تمام ماه صفر را می توان ملحق به روز اربعین دانست و زیارت اربعین را در این ایام انجام داد. و بهتر از همه این است که شما می توانید چند روز قبل یا چند روز بعد از روز اربعین حسینی به زیارت سید الشهدا از نزدیک مشرف شوید و روز اربعین در شهر و دیار خودتان یا هر جای دیگر سید الشهدا را از دور زیارت کنید و بهترین زیارتنامه برای سید الشهدا در روز اربعین زیارت مأثوری است که مرحوم شیخ طوسی در مصباح المتهجد برای روز اربعین نقل کرده است
سؤال بیست و دوم: من در تاریخی که قرار است در مسیر پیاده روی اربعین باشم باید به شخصی که بدهکارم حقش را پرداخت کنم و اگر در آن روز پرداخت نکنم دیگر نمی توانم پرداخت کنم. وظیفه من چیست؟
جواب: پیاده روی اربعین واجب نیست و ربطی به زیارت اربعین ندارد ولی پرداخت حق دیگران واجب است. فقهای عظام در مورد پرداخت دَین و بدهی فرموده اند که اگر در نماز بودی باید نماز را قطع کرده و بدهی را پرداخت کنید چه رسد به پیاده روی اربیعن. لذا شما می توانید بدهی خود را در روز مورد نظر پرداخت کرده و با وسایل نقلیه خود را در روز اربعین یا چند روز قبل یا بعد از آن به حرم سید الشهدا برسانید و اگر این هم مقدور نشد می توانید از شهر خودتان سید الشهدا را در روز اربعین زیارت کنید و از ثواب زیارت سید الشهدا بهره ور گردید.
